Mauthausen Toplama Kampı – Mauthausen Memorial

tarafından yazıldı

Şimdi anıt olarak ziyarete açık olan Almanca KZ-Mauthausen Gedenkstatte, İngilizce ise Mauthausen Memorial olarak anılan bu yer eskiden en büyük insanlık acılarının yaşandığı bir toplama kampıydı. Mauthausen Memorial Linz şehrine bağlı bir köyde yer alıyor. Viyana’ya tatile gelen kişilerin bile bir gününü ayırarak görebileceği bir yer. Müze ile ilgili (ulaşım, bilet fiyatı, vb. konuları) yazının sonunda ayrıca paylaşacağım.

Müze kış aylarında kapalı olduğundan ve bu kampta yaşanan insanlık acılarını uzun bir zamandır yerinde görmek istediğimden dolayı dün (30.10.2016) tarihinde Linz şehrine gittim. Viyana’dan tren ile gittiğim Linz tren istasyonundan otobüs ile yaklaşık olarak 50 dakika süren bir yolculuktan sonra müzeye doğru uzanan ve 20-25 dakika süren bir yürüyüş gerçekleştirdim. Yürüyüş esnasında küçük ve şirin bir yerleşim biriminden geçiyorsun. Burada çok fazla insana denk gelmedim ama yolda karşılaştığım insanların dost canlısı olduğunu söyleyebilirim. Kamp yerleşim biriminin dışında olduğundan dolayı yürürken kendinizi doğanın ortasında buluyorsunuz. Fakat, yolculuğunuz sonuna doğru kampı uzaktan gördüğünüzde 2. Dünya Savaşının psikolojisi sizi sarmaya başlıyor.

1938-1945 yılları arasında açık kalan Mauthausen Toplama Kampı’nda ve etrafındaki küçük kamplarda 40 değişik milletten yaklaşık olarak 190.000 kişi hapsedildi ve en az 90.000’i hayatını kaybetti. Kampın dışından görünce hissedilen acı duygu kampın içine girince daha da fazlalaşıyor. Bunda insanların ne kadar empati kurabildikleri de etkili. Orada yaşayan insanlardan biri sizin olduğunuzu düşünün. Ya da o kişinin sizin en sevdiğiniz kişilerden biri ya da birkaçı olduğunu düşünün. Nitekim burada sergilenen resimlerde bir baba ve oğlun aynı dönemde bu kampta kaldığını öğrendim. Savaş esiri olarak kampa girdiğinizde şartlardan dolayı iyice zayıflamış ve hastalanmış insanları, hatta vatandaşlarınızı gördüğünüzü zihninizde canlandırın. Kamptaki esirleri kurtaran askerlerden biri olarak hem orada yaşanmış olan dehşet karşısında şok olduğunuzu hem de geride kalanları kurtarmış olduğunuz için mutluluk yaşadığınızı, ya da o askerleri görünce hayata yeniden tutulmuş olan esirlerden biri olduğunuzu düşünün. Bunları yaptığınızda nefes alışınızda bir değişiklik hissediyorsanız empatiniz gelişti demektir ve burada yaşananları daha iyi anlayabilirsiniz. Burayı ziyaret etmeden önce burası ile ilgili bir şeyler okumanızı veya seyretmenizi mutlaka öneririm. Bazı şeyleri anlamak açısından size çok faydası olacaktır.

Müze kapalı ve açık alanlardan oluşuyor. Benim müzeyi dolaşmam yaklaşık olarak 4-5 saat sürdü. Kampa ilk girişte SS askerleri tarafından çok amaçlı olarak kullanılan garaj bölümü bulunmakta. Burada bu askerler yemin etme ve kutlama törenleri gibi birçok nedenden dolayı toplanırlarmış. Biraz daha ilerleyince çeşitli ülkeler için dikilmiş anıtların bulunduğu geniş bir açık alan var. Bu alanın bulunduğu kısımda ise esirlerin çalışmak haricinde hayatta kalmaya çalıştıkları büyük bir bölüme giriş var.

Kampta yer alan bazı barakalar yıkılmış durumda. Sol taraftaki resimde yer alan soldaki barakalar esirlerin yattığı yerler. Bugün tek sıra halindeki barakalar eskiden birkaç sıra halindeymiş. Müzeye girişte size verecekleri kılavuzda da görebileceğiniz gibi katliamların gerçekleştiği bazı barakalar da yıkıldığından dolayı o barakaların yerine anıt mezarlar yapılmış. Resimin sağ tarafında ise duş alma, çamaşırhane, hapishane, yemekhane gibi barakalar yer alıyor. Barakaların içerisinde girilebiliyor.

Kampa gelen esirlerin burada çeşitli kriterlere göre sınıflandırılıyor ve buna kıyafet veriliyormuş. Esirlere yapılan eziyet, onlara biçilen yaşam sürelerinde bile bu sınıflandırmanın bir etkisi varmış. Esirler sağlık, gıda, temizlik gibi olanaklardan yoksun bırakılmalarına rağmen çok ağır işlerde çalıştırılmış ki bunlardan birisi de kampa yakın olan tepeden görülebilen alanlardaki taş ocağı işçiliğiymiş. Verilen kılavuzda yazdığı üzere burada çalıştırılan esirler öldürülmek üzere çalıştırılan kişilermiş. Esirlerden bazıları taş ocağının görüldüğü uçurumdan aşağı doğru atılmak suretiyle öldürülür ve bu kişilerle paraşütçü diye alay edilirmiş. Yine taş ocağının bulunduğu yerde ölüm merdivenleri anılan bir yer var. Burada da esirlere verilen cezalara göre çok ağır taşların taşınarak merdivenlerden kampa getirilmesi istenirmiş. Kamptaki esirlerden bazıları kamp dışındaki fabrikalarda ve diğer yerlerde zorla çalıştırılırlarmış. Kampın ilk günlerinde özellikli bazı kişiler diğerlerinden ayırırlarmış ve bu onların yaşama ihtimalini artırırmış.

Sınıflandırmanın en alt tabakasında Rus ve Yahudi esirler bulunduğundan dolayı bunların kurtulması ne yazık ki çok zor bir olasılıkmış. Nitekim, en az 4.500 Rus esirden sadece 150 civarında kurtulan kişinin olduğunu hatırlıyorum.

Kampta beni en çok üzen bölümlerden bir tanesi “Room of the Names” oldu. Bu bölümde hayatını kaybeden esirlerin isimlerinin bulunduğu bir anma odası, gaz odası ve fırınlar yer alıyor. Kampta artık çalışamayacak durumda olanlar veya bulaşıcı hastalık kapmış olanlar öldürülürmüş. Salgın hastalıklar özellikle Rus esirlerinin problemi olmuş. Kamptan sağ çıkmış bir Rus esirin söylediğine göre, SS askerlerinin girmeye en çok korktukları yer Rus esirlerinin konakladığı barakalar olmuş. Gaz odası duş alım yerini andırıyor. Zaten gaz odasına sokulan esirler duş alınacakları söylenerek kandırılır ve gaz odasının yanında bulunan soyunma alanında kıyafetlerini çıkarmaları istenirmiş, tabi eğer giyebilecekleri kıyafetleri varsa. Gaz odasından sonra da bedenleri fırınlarda toz haline getirilirmiş. Başka bir yazıda okuduğum yazıya göre bazen bilinci açık olan esirler de durumları fark etmeksizin fırına koyulurmuş. Gaz odaları haricinde de insanı üzüntüye boğan ölüm hikayeleri dinlemek mümkün. Açlık, hastalık, ağır çalışma koşullarının yanı sıra bazı esirler sırf eğlence olsun diye SS askerleri tarafından hayatlarına son verilmiştir. Bazı esirler ise kampın elektrikli tellerinde intihar etmiştir.

Kamp içinde çekmiş olduğum bazı resimleri paylaşmak istedim.

Esirlerin sınıflandırma kriterleri. Bu tablonun eski Almanca versiyonu da müzede var.

 Yahudi olduğu için kampta öldürülen Türk vatandaşlarımız için yapılan anıt. Her sene yapılan uluslararası törenlere Türk diplomatlar da katılıp acıları paylaşıyorlar. Kampta ağlama duvarı diye adlandırılan bir yer var ve burada birçok ülkenin küçük anıtları bulunuyor. Bu duvarların olduğu yerde kampa gelen esirlerin sınıflandırılmaları yapılır ve daha sonra kampa alınırlarmış. Türkiye anıtı da bu duvar üzerinde yer alıyor.

Gaz odasından sonra bedenlerin toz haline getirildiği fırınlar.

Esirlerin topluca yıkandığı alan.

Beni en çok etkileyen anıt…

Anıtın yakın plandan fotoğrafı.

Macarlar, Polonyalılar, Bulgarlar, Çekler, Fransızlar, İspanyollar, Yunanlılar, Rumenler ve daha niceleri için yapılmış anıtlar dikilmiş. Her biri de ayrı anlamlar içeren, acıları hatırlatan yapıtlar.

Diğer bir anıt.

Kampın eski fotoğraflarına internetten ulaşmak mümkün. Eski fotoğraflar için basit bir google araması yapıldığında bile bu kampta yaşanan acıları görmek mümkün. Bu fotoğrafları burada paylaşmak bile istemiyorum. Fakat, Mathaus Memorial’ in kendi sitesinde yer alan bir videonun linkini aşağıda paylaştım. Kamp, Amerikan askerleri tarafından özgürleştirildi. Bu videoda kampa giren askerlerden birinin çektiği video görüntüleri var.

https://www.mauthausen-memorial.org/en/History/The-Mauthausen-Concentration-Camp-1938-1945/Liberation (Video sayfanın sonunda yer alıyor)

Böyle bir acı deneyimin (özellikle de yakın gelecekte yaşanmış olan) bir insanlara ders vermemiş olması ne kadar da kötü…

Ziyaret Bilgileri

Mauthausen Memorial’in resmi sitesinin linkini aşağıda verdim. Internet sayfasında bir çok bilgi mevcut. Ziyaret yapılmadan önce bu sitede yer alan bilgilerin okunmasını bence çok önemli.

https://www.mauthausen-memorial.org/

Eğer Viyana’da ya da Linz’de bulunuyorsanız ve kampı ziyaret etmek istiyorsanız kampa gitmek için aşağıdaki yolları deneyebilirsiniz.

Linz tren istasyonundan (Linz Bahnhof) Mauthausen köyüne otobüsler kalkıyor. Otobüs numaraları 360 ve 361. Arasındaki farkı tam olarak bilmiyorum, sanırım küçük bir güzergah farkı var. Otobüs ile yaklaşık olarak 45-50 dakika sürüyor. Biletleri otobüsten alabiliyorsunuz ve tek kişi tek yön 5 Euro civarında. Otobüsler istasyonun hemen yanındaki otobüs terminalinden (Bus Station) 2 saatte bir kalkıyor. Otobüsten iki farklı duraktan inerek kampa ulaşmak mümkün. Bunlar biri Mauthausen Linzerstasse /Hauptschule, diğeri ise Mauthausen Linzerstasse /Wasserwerk. Otobüste bir bayan bana Wasserwerk’ te inersem daha iyi olacağını söylediğinden dolayı biz orada indik ve kampın bulunduğu tepeye doğru yaklaşık 30 dakika yürüdük. Yönü bulmak zor değil, çünkü tabelalar sizi yönlendiriyor. Ama yollar o kadar ıssız ki, küçük bir yerleşim birimini geçtikten sonra yayalara yer ayrılmamış bir yoldan yürüyorsunuz.

Viyana’dan gidecekseniz, Westbahnhof tren istasyonundan Westbahn treni ile ya da Hauptbahnof tren istasyonundan ÖBB treni ile Linz’e 1 saatlik yol almanız gerekiyor. Westbahn ÖBB’ye göre daha ucuz. Saatlere ve günlere göre küçük farklılıklar göstermekle birlikte biz tek kişi tek yön 20 Euro ödedik. ÖBB için yaklaşık 40 Euro ödememiz gerekecekti. ÖBB’nin artısı ise, direkt Mathausen’deki tren istasyonuna gitme imkanının olması. Mathausen tren istasyonundan otobüs ya da taksi ile kampa gitmenin çok rahat olduğunu duydum.

Kampa gitmişken Linz şehrinde de vakit geçirebilirsiniz ama kamp için en az 4-5 saatinizi ayırmanız gerekeceğini göz önünde tutun. Linz küçük ama güzel bir şehir.

Mauthausen Memorial ile ilgili diğer tüm bilgiler için resmi internet sitesini inceleyin. Her türlü bilgi mevcut (fiyat, taksi numarası, tarihçe, kapalı olduğu günler, vb). Özellikle kampın kış aylarında ziyaret için açık olmadığını unutmayın.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s