Hile Araştırması Sonuçları

tarafından yazıldı

Üyesi olduğum ACFE (Association of Certified Fraud Examiner) geçtiğimiz günlerde mesleki hileler ile ilgili önemli bir rapor yayınladı. Her sene yayınlanan bu rapor (Reports to the Nations) bu sene 125 ülkede ve 23 sektörde gerçekleşen toplam 2.690 hile vakası incelenerek hazırlandı. Bu rapora kurumun sitesinden ulaşmak mümkün, fakat ben bundan sonraki dört yazımda rapordaki bulguların Türkçe özetini geçeceğim ve kısmen fikirlerimi paylaşacağım.

Bazı detayları aşağıdaki açıklayacağım fakat tek bir paragrafta özetlemek gerekirse bu raporları hile vakalarının toplam maliyeti 7.1 milyar dolar. Geçen dönemlerde olduğu gibi şirket gelirlerinin yaklaşık %5’i hileli olarak ortadan kayboluyor. En fazla başvurulan hile şeklinin varlıkların kötüye kullanılması belirtilmiştir. Hileli eylemleri ortaya çıkan en etkili yöntem ise ihbarcılık oldu.

Hile Vakalarının Maliyeti (Yani Finansal Zararı)

Raporda incelenen vakaların ortalama maliyeti 300.000 USD olarak tespit edilmiştir. Tüm vakaların %22’nin maliyeti 1 milyon USD ve üstü tutarında; %55’nin maliyeti ise 200.000 USD ve altı tutarında belirtilmiştir.

Hile Vakaları Nasıl Gerçekleşmiştir?

Vakaların çok büyük bir kısmında, %89 oranında, varlıkların kötüye kullanılması (kasa hırsızlığı, stok hileleri, faturalandırma hileleri, harcama hileleri, seyahat hileleri, maaş ödemelerinde hile vb.) hilesine rastlanmıştır. Bunu %38 oranı ile yolsuzluk (rüşvet, çıkar çatışması, illegal bağış/ikramiye/hediye, dolandırıcılık), %10 oran ile finansal tablo hileleri izlemiştir. Vakaların %23’ünde yolsuzluk ve varlıkların kötüye kullanılması beraber gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.

Vakalarda en çok rastlanan yöntem varlıkların kötü kullanılması olsa da, en büyük zarar, ortalama 800.000 USD tutarla, finansal tablo hilelerinden kaynaklanmıştır. Yolsuzluk ve varlıkların kötüye kullanılması hilelerinin ortalama zararları ise sırasıyla 250.000 USD ve 112.000 USD olarak gerçekleşmiştir.

Vakaların Uzunluk Süresi

Tüm vakaların ortalama uzunluk süresi 16 ay olarak sürmüştür. 6 ay ve daha kısa süren hileli eylemlerin (%27) ortalama zararı 30.000 USD iken, bu tutar 60 ay ve daha uzun süren eylemlerde (%8) 715.000 USD’dir. Hileli eylemin süresi uzadıkça verdiği zarar da katlanarak büyümüştür. Uzun süreli hilelerin daha çok üst düzey yöneticiler tarafından yapılması ve üst düzey yöneticiler tarafından yapılan hilelerin verdiği zararların çok daha fazla olması bunda belirleyici olmuştur. Bu oranın bize verdiği önemli mesaj ise şudur: Engelleyemediğin hileleri hemen tespit et!

Hilelerin Tespiti ve Ortaya Çıkışı

Hileleri eylemlerin çoğu (%40) ihbar üzerine ortaya çıkmıştır. İhbarların çoğu ise (%43) çalışanlar tarafından yapılmıştır. Bunu müşteri ihbarları (%21) takip ediyor. İhbarcılık, whistleblowing gibi konular çok tartışılıyor. Özellikle yasaların ihbarcıyı koruması ve ihbar etme niyetindeki kişinin bunu bilmesi çok önemli. Bu konuda ülkemizde de yapılması gereken birçok düzenleme var ne yazık ki.

İhbardan sonra en etkili yöntem %15’lik oran ile iç denetim, %13’lük oranla yönetim tarafından gözden geçirme faaliyetleri olmuştur. İç denetim ile iç kontrol kavramlarının birbirlerine karıştırılmaması önemlidir. İç kontrol hilelerin engellenmesinde en büyük etken. Hilelerin %7’si tamamen kazayla ortaya çıkıyor. Kötü haber ise şu: Dış denetimin ortaya çıkardığı hile oranı sadece %4.

Sektörel Veriler

Vaka sayısına ve hilelerin neden olduğu ortalama zarara göre sektörel bazlı kırılım aşağıdaki gibidir:

 

Sektör Ortalama Zarar (bin USD)
İletişim ve Yayıncılık 525
Enerji 300
Hizmet 258
Üretim 200
Sektör Vaka Sayısı
Bankacılık ve Diğer Finansal Hizmetler 366
Üretim 212
Kamu Hizmeti 201

Hizmet sektöründe en çok başvurulan hile yöntemleri harcama hileleri, faturalandırma hileleri ve çek hileleri olurken diğer tüm sektörlerde en çok yolsuzluğa başvurulmak suretiyle hileli eylemde bulunulmuştur.

Bir sonraki yazım yolsuzluk ile ilgili bulguları biraz detaylandıracağım.

KAYNAK:

Bu yazıdaki tüm veriler ACFE tarafından yayınlanmış olan Report to the Nations adlı çalışmadan alınmıştır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s